آکادمی

یکشنبه, 06 ارديبهشت 1405 11:55

بازار پیش‌بینی چیست و این بازارها چطور کار می‌کنند؟

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

نکات کلیدی

  • بازارهای پیش‌بینی مثل پلی مارکت، کالشی و میریاد به کاربران امکان می‌دهند که درباره نتیجه نهایی رویدادهای پیش رو گمانه زنی و شرط بندی کنند.
  • قیمت یک سهم در بازار پیش‌بینی بین 0 تا 1 دلار بوده و به درصد شانس برنده شدن آن بستگی دارد.
  • پس از روی دادن یک اتفاق، بازار منحل شده و قیمت سهم برای نتیجه برنده، 1 دلار خواهد شد.

بازارهای پیش‌بینی مثل میریاد و پلی مارکت در سال‌های اخیر توجه زیادی به خود جلب کرده‌اند. این پلتفرم‌ها به کاربران امکان می‌دهند که راجع به نتیجه نهایی رویدادهای مختلف از قیمت ارزهای دیجیتال گرفته تا رویدادهای ژئوپلیتیک گمانه زنی کنند.

در ادامه مطلب توضیح می‌دهیم که بازار پیش‌بینی چیست و چه کاربردهایی دارد.

بازار پیش‌بینی چیست؟

بازارهای پیش‌بینی از قرن شانزدهم در اشکال و انواع مختلف وجود داشته‌اند. کاربران در این پلتفرم‌ها می‌توانند راجع به نتیجه نهایی هر رویدادی گمانه زنی و شرط بندی کنند – به این شرط که یک نفر برای آن رویداد بازار تنظیم کرده باشد.

کاربران می‌توانند در این بازارها نتیجه رویدادهای ورزشی، انتخابات، پرونده‌های قانونی و هر رویدادی با نتیجه قابل اثبات یا واضح را پیش‌بینی کنند. در صورت درست بودن پیش‌بینی، برنده وجه نقد شده و در غیر این صورت، بازنده خواهید شد.

عملکرد کلی این بازار هم ساده است. قیمت هر یک سهم در بازار پیش‌بینی بین صفر تا 1 دلار است که به درصد برنده شدن یا احتمالات آن بستگی دارد.

مثلاً اگر قیمت سهم مربوط به برنده شدن یک نامزد در انتخابات 63 سنت باشد، در آن بازار خاص، احتمال پیروزی کاندید مورد نظر در انتخابات 63 درصد است. برای پیش‌بینی نتیجه انتخابات، باید سهم کاندیدی را بخرید که احتمال می‌دهید پیروز انتخابات شود. پس از اتمام انتخابات، بازار منحل شده و قیمت سهم هر کاندیدی که برنده شده باشد، 1 دلار خواهد بود. هر چقدر احتمال رخ دادن چیزی کمتر باشد، بازارهای پیش‌بینی مربوط به آن ارزان‌تر خواهد بود و برعکس.

انواع مختلفی از بازارهای پیش‌بینی وجود دارند:

  • بازارهای دودویی (یا باینری) بازارهایی هستند که در آنها تنها دو گزینه وجود دارد و در نهایت به 1 یا صفر (بله یا خیر) می‌رسند. مثل "آیا دوشنبه هفته بعد باران خواهد بارید؟"
  • بازارهای قیاسی که در آنها چندین نتیجه محتمل وجود دارد مثلاً "چه کسی برنده انتخابات سال 2024 آمریکا خواهد شد؟"
  • بازارهای اسکالر بازارهایی هستند که در آنها مقایسه بر اساس بزرگتر یا کوچکتر بودن از یک حد تعیین شده انجام می‌شود مثلاٌ "آیا جمعیت آمریکا در سرشماری بعدی، بیشتر از 333 میلیون نفر خواهد بود یا کمتر؟"

هنگام شرکت در یک بازار پیش‌بینی، می‌توانید سهم‌های خودتان را هر زمان که مایل بودید بفروشید. این سهم‌ها دوره قفل شدن ندارند و نیازی نیست که تا مشخص شدن نتیجه رویداد مورد نظر منتظر بمانید.

طبق همان مثال انتخابات، اگر باور داشته باشید که یک کاندید حتماً پیروز انتخابات می‌شود، می‌توانید توکن‌های آن کاندید را بخرید به امید اینکه پس از مناظره قیمت توکن افزایش پیدا می‌کند و سپس آن را بفروشید. احتمالات و در نتیجه، قیمت هر سهم دائماً به صورت لحظه‌ای در حال تغییر هستند؛ چون این بازارها آزاد بوده و در آنها عرضه و تقاضا قیمت هر سهم را تعیین می‌کند.

به همین ترتیب، هنگام شرط بندی راجع به رویدادهای ورزشی، با پیش رفتن بازی و تغییر امتیازها، احتمالات هم تغییر می‌کنند.

بازارهای پیش‌بینی درون زنجیره‌ای معمولاً از اوراکل‌ها استفاده می‌کنند که داده‌های برون زنجیره‌ای دنیای واقعی را گرفته و آنها را روی بلاک چین قابل استفاده می‌کنند تا خروجی یک رویداد را تعیین کرده و اختلافات را حل کنند. برای مثال، یک بازار پیش‌بینی غیرمتمرکز می‌تواند از اوراکل استفاده کند تا امکان اثبات یک نتیجه را برای همه فراهم کند؛ و همه افراد می‌توانند آن را به چالش بکشند.

نمونه‌هایی از بازارهای پیش‌بینی

کالشی (Kalshi)

کالشی که در سال 2018 رونمایی شد، طبق آمار DeFiLlama تا فوریه 2026 بزرگترین بازار پیش‌بینی از نظر حجم معاملات است. ارزش این پلتفرم، پس از یک دور جذب سرمایه 1 میلیارد دلاری در نوامبر 2025، به 11 میلیارد دلار رسید.

پلی مارکت (Polymarket)

پلی مارکت در سال 2020 توسط شین کوپلن کارآفرین آمریکایی تأسیس شد و پس از یورش اف بی‌آی به خانه شین در نوامبر 2024 (که شین این اقدام را به انتقام جویی‌های سیاسی مرتبط می‌دانست) بسیار خبرساز شد. در اکتبر 2025، پس از یک دور جذب سرمایه 2 میلیارد دلاری از اکسچنج Intercontinental، ارزش پلی مارکت 9 میلیارد دلار اعلام شد. برخلاف کالشی که به صورت یک اکسچنج متمرکز فعالیت می‌کند، فعالیت پلی مارکت دورن زنجیره‌ای است.

آپینین (Opinion)

بازار پیش‌بینی درون زنجیره‌ای آپینین در سه ماهه آخر سال 2025 روی زنجیره BNB راه‌اندازی شد. این پلتفرم در فوریه 2026 موفق به جذب 20 میلیون دلار سرمایه با حمایت شرکت‌های جامپ کریپتو و هک وی‌سی شد.

میریاد (Myriad)

بازار پیش‌بینی درون زنجیره‌ای میریاد که در ژانویه 2025 توسط شرکت Dastan راه‌اندازی شد، مدل جدیدی برای اکوسیستم رسانه ارایه می‌دهد. این پلتفرم از طریق ادغام با رسانه‌های خبری مثل Decrypt و Rug Radio منجر به ایجاد یک مدل مشارکتی پویا شده و به کاربران امکان می‌دهد در ایجاد چرخه‌های خبری مشارکت کرده و به پیدا کردن منبع حقایق کمک کنند. کاربران در ازای انجام این کار پاداش دریافت خواهند کرد.

بازار پیش‌بینی غیرمتمرکز میریاد چطور کار می‌کند؟

میریاد یک بازار پیش‌بینی درون زنجیره‌ای است که از مدل AMM (بازار گردان‌های خودکار) برای تأمین نقدینگی استفاده می‌کند. در این روش، برای قیمت گذاری دارایی‌ها از یک فرمول ریاضی استفاده می‌شود و در آن اوردربوک‌ها سفارش‌های خریدار و فروشنده را از طریق یک اکسچنج متمرکز با هم تطبیق می‌دهند.

در بازار پیش‌بینی میریاد از مدل AMM استفاده شده چون برای تطبیق دادن سفارش‌ها وابسته به میانجی نیست و کارایی آن حتی هنگام کم بودن نقدینگی هم حفظ می‌شود. هر کاربر می‌تواند نقدینگی را برای هر بازاری تأمین کند – بر خلاف سایر بازارهای پیش‌بینی که در آنها فقط بازارگردان مرکزی مسئول تأمین کل نقدینگی است.

حامیان بازارهای پیش‌بینی درون زنجیره‌ای معتقدند که چنین بازارهایی می‌توانند نقدینگی را از هر منبعی دریافت کنند؛ در نتیجه نسبت به سایر گزینه‌ها نقدینگی بسیار بیشتری دارند. در بازارهای پیش‌بینی مثل میریاد، برای جذب نقدینگی از انگیزه دهی استفاده می‌شود.

وقتی کاربری در یک بازار پیش‌بینی میریاد شرکت می‌کند، از آن بازار سهم دریافت خواهد کرد که این سهم تا زمان باز بودن بازار قابل معامله است – به این ترتیب، کاربران می‌توانند دائماً به بازارهایی با چشم‌انداز طولانی مدت ورود و خروج کنند.

فعالیت پیوسته میریاد این اطمینان را فراهم می‌کند که تعداد سهم‌ها در هر استخر نقدینگی همیشه ثابت خواهد بود. با اضافه یا حذف شدن سهم‌ها به یک استخر نقدینگی، قیمت نتایج در بازار تغییر می‌کند و سهم‌ها بین تریدر یا تأمین کننده نقدینگی و استخرهای سهم توزیع می‌شوند.

آینده بازارهای پیش‌بینی

بازارهای پیش‌بینی رشد قابل توجهی داشته و حجم معاملات آنها از 15.8 میلیارد دلار در سال 2024 به 63.5 میلیارد دلار در سال 2025 افزایش یافته است. حالا توجه بسیاری از رسانه‌ها مثل وال استریت ژورنال و نیوزویک به این بازارها جلب شده و بسیاری از آنها احتمالات پیش‌بینی شده در این بازارها را گزارش می‌دهند.

این بازارها می‌توانند نسبت به مدل‌های متمرکز کارایی بیشتری داشته باشند چون واسطه‌ها را حذف می‌کنند در نتیجه کارمزد کمتری دارند. ماهیت غیرمتمرکز این بازارها هم به حفاظت هر چه بیشتر از حریم خصوصی کمک می‌کند و برای اجرای تراکنش در بسیاری از این بازارها از ارزهای دیجیتال استفاده می‌شود؛ در نتیجه کاربران بیشتری در سطح جهان به آنها دسترسی دارند.

این ویژگی‌ها باعث شده که بازارهای پیش‌بینی برای قانونگذاران هم چالش آفرین باشند چون مقررات مربوط به شرط بندی، سهام و قراردادها در کشورهای مختلف متفاوت هستند.

بازارهای پیش‌بینی کریپتو هم تحت نظارت‌های قانونی قرار گرفته و سخنگوی کمیسیون معاملات آتی کالای ایالات متحده در پاسخ به سوالاتی راجع به بازار Augur اعلام کرده که "ارایه یا تسهیل محصولات یا فعالیت‌ها از طریق انتشار کد آنها روی بلاک چین، هیچ فرد یا نهادی را از رعایت قوانین مربوطه مستثنی نمی کند." این کمیسیون در سال 2022 پلی مارکت را به اتهام فراهم کردن امکان ثبت بازار پیش‌بینی توسط کاربران بدون ثبت مشخصات آنها، 1.4 میلیون دلار جریمه کرد.

در کنار این چالش‌های قانونی، بازارهای پیش‌بینی با مشکلاتی مثل ریسک‌های سهام ترکیبی و پولشویی روبرو هستند. در هر صورت، این بازارها آغازگر تغییرات قابل توجهی بودند و حدود یک سوم از شرکت کنندگان یک نظرسنجی آنلاین در ژانویه 2026 اعلام کردند که انتظار دارند "روزبروز بازار شرط بندی آنلاین بزرگتر شده و تبدیل به بخشی از فرهنگ جامعه شود."